Stilte

Muziek ontleent haar kracht aan de wijze waarop stilte wordt gebruikt. Zonder stilte geen overrompeling. Een goed luisteraar is gevoelig voor de afwezigheid van geluid. Zo ook de gepensioneerde cellist in zijn pasgekochte hoekwoning. Eigenlijk had hij beter moeten opletten bij de aanschaf van het huis, maar hij keurde de woning toen de buren niet thuis waren. Het gekmakende gebonk van de muziek hoorde hij pas nadat de koop gesloten was. Tot overmaat van ramp was er ook nog dat keffende hondje. Hij had gesmeekt en gedreigd, het leverde niets op. Ten einde raad besloot hij er geen woorden meer aan vuil te maken. Zijn laatste dreigement moest hij uitvoeren. Op een zondagochtend volgde hij het hondje dat zichzelf uitliet tot aan de groenvoorziening. Met een hamer sloeg hij de kleine schedel in. De verbaasde blik in de bruine ogen, even voordat het staal de regelmatige frons van kleine rimpels verwoestte, bleef hem nog lang bij. Op maandagmorgen vonden ze het starre lijkje in de struiken bij het hondentoilet. De buren schreeuwden en beschuldigden hem van moord, maar bewijzen waren er niet. Bang geworden door de resolute uitvoer van het dreigement, besloten ze te verhuizen. Een weldadige rust volgde.

Een fijnproever stelt steeds hogere eisen en dat ging ook op voor deze stiltezoeker. Door het verdwijnen van het allesoverheersende gestamp drong nu het onregelmatige geruis van het verkeer de woning binnen. Het sluiten van ramen en deuren bleek niet afdoende om dit te weren. Hij ontbood een aannemer en liet zich voorlichten over een complete isolatie van zijn huis. De aannemer voelde precies aan wat hij wilde en zag zijn kans schoon. Twee bouwvakkers waren ruim zes weken bezig. Het leggen van een zwevende vloer, het aanbrengen van dubbele beglazing en het volspuiten van de spouw met schuim, geen middel bleef onbeproefd. Die weken waren voor hem een hel, maar het vooruitzicht op de allesbevrijdende stilte verzachtte dit leed. Op een woensdagmiddag ruimden de werklui het gereedschap op en vertrokken. Hij ging op de bank liggen en liet zich vollopen met de bijna tastbaar geworden stilte.

Een stem in een menigte is onbetekenend, maar in een lege kathedraal klinkt een enkele stem als een onweer. In een grote, stille ruimte groeit het kleinste geluid uit tot een explosie. De muzikant ervaarde dit nu ook. Het was hem nog niet eerder opgevallen dat hij zoveel apparaten bezat die lawaai produceren. Borrelende, tikkende, piepende, zoemende en schurende geluiden vulden de ruimte. Het huis gedroeg zich als een levend wezen. Drie dagen was hij bezig met het opsporen van de bronnen van ergernis. Hij schakelde de koelkast uit, sloot gedeeltes van de verwarming af, draaide alle toevoerkraantjes dicht en gooide zijn horloge uit het raam. Het werd er niet comfortabeler op, wel stiller. Op momenten dat hij nog geluid moest produceren kromp hij ineen van ellende. Hij besloot zijn bezigheden in huis tot de hoogst noodzakelijke te beperken.

Kasplanten overleven de koude niet als ze te vroeg worden buitengezet. Pas na harding kunnen ze die overstap aan. Bij de man voltrok zich het omgekeerde. Zijn oren werden gevoeliger naarmate de stilte toenam. Bij elk geluid dat nog klonk, trilden zijn trommelvliezen pijnlijk. Hij kocht oordopjes en droeg deze dag en nacht. De stilte lag als een wollen deken om hem heen en de ijle ruimte ervoer hij als volledig opgevuld.

Zo verstreek enige tijd. Tot zijn ergernis werd de rust in zijn zorgvuldig afgegrendelde reservaat steeds indringender verstoord door geluiden die van binnenuit leken te komen. Hij werd zich pijnlijk bewust van het kolken, klotsen en kloppen in zijn lichaam. Deze geluiden werden elke dag sterker. Hem bekroop het gevoel dat hij in een grote stal woonde vol dampend vee dat stond te smakken, te boeren en te schijten. Hij besloot zijn darmen stil te leggen. Alleen astronautenvoedsel at hij nog. Na een week voelde hij de bewegingen in zijn buik afnemen bij gebrek aan massa om te verplaatsen. Het geklots en gekolk werd minder en hield tenslotte op. Hij probeerde zo weinig mogelijk te slikken om het geluid van neerstortend slijm te vermijden. In de cocon van geluidloosheid die hij om zich heen spon klonk het bonken van zijn hart nu sterker dan ooit. De lege buikholte werkte als een klankkast waarin het geluid werd versterkt. Hoewel hij besefte dat hij zijn hart - evenals zijn ademhaling - niet kon uitschakelen, zon hij op manieren om het aantal slagen per minuut te laten dalen. Door niet te bewegen en aan niets denken, wist hij het ritme te verdunnen, maar hij was niet tevreden. Er lagen nog kalmeringsmiddelen in huis. Hiermee kon hij het hartritme nog verder vertragen. Steeds grotere hoeveelheden slikte hij en de hele dag verbleef hij in het voorgeborchte van de slaap. Hij probeerde uit te rekenen hoe ver hij kon gaan. Die vraag bleef hem kwellen, de zoektocht naar de ondergrens werd voortgezet. Op een zaterdag voelde hij zich dichter bij die grens dan ooit. Triomf doorstroomde zijn bijna verlamde lijf. Op dinsdagmorgen - twee weken later - vonden ze hem.

Dordrecht, 1996. Gepubliceerd in Tortuca, tijdschrift voor literatuur en beeldende kunst, nummer 1.